ധാതു സുരക്ഷ ഇന്ത്യയുടെ സാമ്പത്തിക സുരക്ഷ: പുതിയ MMDR ഭേദഗതി നിയമം വ്യവസായ ലോകത്തിന് നൽകുന്ന സന്ദേശമെന്ത്?

ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം ധാതു വിഭവങ്ങളുടെ സുരക്ഷ എന്നത് വെറുമൊരു ഖനന വിഷയമല്ല, മറിച്ച് രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തികവും തന്ത്രപരവുമായ നിലനിൽപ്പിന്റെ കാതലാണ്. സ്റ്റീൽ, ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ, പ്രതിരോധം, ഇലക്ട്രിക് വാഹനങ്ങൾ (EV), പുനരുപയോഗ ഊർജ്ജം, അഡ്വാൻസ്ഡ് ടെക്നോളജി എന്നീ മേഖലകളുടെ വളർച്ചയ്ക്ക് നിർണ്ണായക ധാതുക്കൾ (Critical Minerals) അത്യാവശ്യമാണ്. ആഭ്യന്തര തലത്തിൽ ധാതുക്കളുടെ തടസ്സമില്ലാത്ത ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിച്ചില്ലെങ്കിൽ, വിദേശ ഇറക്കുമതിയെ അമിതമായി ആശ്രയിക്കേണ്ട സാഹചര്യം രാജ്യത്തിനുണ്ടാകും.

ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് കേന്ദ്ര പാർലമെന്റ് പാസാക്കിയ ചരിത്രപരമായ ‘മൈൻസ് ആൻഡ് മിനറൽസ് (ഡെവലപ്‌മെന്റ് ആൻഡ് റെഗുലേഷൻ) ഭേദഗതി ബിൽ, 2026’ (MMDR Amendment Bill, 2026) ശ്രദ്ധേയമാകുന്നത്.

35 വർഷത്തെ നിയമപോരാട്ടവും 2024-ലെ സുപ്രീം കോടതി വിധിയും

1957-ലെ MMDR ആക്ട് പ്രകാരം ധാതു വികസനത്തിൽ കേന്ദ്രത്തിനുള്ള അധികാരവും, ധാതു അവകാശങ്ങളിൽ നികുതി ചുമത്താനുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരവും തമ്മിൽ വ്യക്തമായ അതിർവരമ്പുകൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഇത് ദശാബ്ദങ്ങൾ നീണ്ട നിയമ തർക്കങ്ങൾക്ക് വഴിവെച്ചു.1989 (ഇന്ത്യാ സിമന്റ്സ് കേസ്): ഏഴംഗ സുപ്രീം കോടതി ബെഞ്ച് റോയൽറ്റിയെ ഒരു ‘നികുതി’യായി (Tax) കണക്കാക്കുകയും സംസ്ഥാനങ്ങൾ അധിക നികുതി ചുമത്തുന്നത് തടയുകയും ചെയ്തു.2004: റോയൽറ്റി ഒരു നികുതിയല്ല, മറിച്ച് കരാർ പ്രകാരമുള്ള തുകയാണെന്നും , ഭൂമിയുടെ വിളവെടുപ്പിനെ അടിസ്ഥാനമാക്കി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് നികുതി ചുമത്താമെന്നും കോടതി വ്യക്തമാക്കി.

2024 (മിനറൽ ഏരിയ ഡെവലപ്‌മെന്റ് അതോറിറ്റി വി. സെയിൽ): റോയൽറ്റി നികുതിയല്ലെന്ന് അന്തിമമായി സ്ഥിരീകരിച്ച സുപ്രീം കോടതി, ധാതു അവകാശങ്ങളിലും ധാതുസമ്പന്നമായ ഭൂമിയിലും നികുതി ചുമത്താൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരമുണ്ടെന്ന് ഉത്തരവിട്ടു.2024-ലെ വിധിക്ക് പിന്നാലെ 2004–2005 കാലഘട്ടം മുതലുള്ള നികുതി കുടിശ്ശിക മുൻകാല പ്രാബല്യത്തോടെ ഈടാക്കാൻ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് അനുമതി ലഭിച്ചു. ഇത് ഖനന കമ്പനികൾക്ക് ആയിരക്കണക്കിന് കോടി രൂപയുടെ ബാധ്യത വരുത്തിവെക്കുകയും മേഖലയിൽ വലിയ അനിശ്ചിതത്വം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു.

2026-ലെ ഭേദഗതി: നിക്ഷേപകർക്ക് ആശ്വാസം, വിപണിക്ക് സ്ഥിരതഓരോ സംസ്ഥാനത്തും വ്യത്യസ്ത തരത്തിലുള്ള നികുതികളും സെസ്സുകളും വരുന്നത് ഖനന ചെലവ് വർദ്ധിപ്പിക്കുകയും നിക്ഷേപ അന്തരീക്ഷത്തെ തകർക്കുകയും ചെയ്യുമെന്ന വിലയിരുത്തലിലാണ് കേന്ദ്ര സർക്കാർ പുതിയ ഭേദഗതി കൊണ്ടുവന്നത്.പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾവ്യവസായ മേഖലയ്ക്കുള്ള പ്രയോജനംഏകീകൃത നികുതി വ്യവസ്ഥസംസ്ഥാനങ്ങൾ മാറിമാറി ചുമത്തുന്ന അപ്രതീക്ഷിത സെസ്സുകൾക്ക് നിയന്ത്രണം വരുന്നു.ഭൂമി നികുതിയിലെ നിയന്ത്രണം’ഭൂമി നികുതി’ എന്ന പേരിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾ അധിക തുക ഈടാക്കുന്നത് തടയുന്നു.

മുൻകാല ബാധ്യതകൾക്ക് വിരാമം

പഴയ നികുതി കുടിശ്ശികകൾ വീണ്ടും തുറക്കുന്നത് തടയുന്നു (അടച്ച തുക റീഫണ്ട് ചെയ്യില്ല).സുതാര്യമായ റോയൽറ്റി രീതിറോയൽറ്റിയും ലേല പ്രീമിയവും വഴി സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കേണ്ട വരുമാനം തടസ്സമില്ലാതെ തുടരും.കേന്ദ്ര-സംസ്ഥാന ഫെഡറൽ ബന്ധവും വരാനിരിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങളുംസംസ്ഥാനങ്ങളുടെ സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണത്തിന്മേലുള്ള കടന്നുകയറ്റമാണ് ഇതെന്ന വിമർശനം ഉയരുന്നുണ്ടെങ്കിലും, രാജ്യത്തിന്റെ ധാതു വികസന താല്പര്യം മുൻനിർത്തി സംസ്ഥാന നികുതികൾക്ക് പരിധി നിശ്ചയിക്കാൻ പാർലമെന്റിന് ഭരണഘടനാപരമായ അധികാരമുണ്ടെന്നാണ് കേന്ദ്ര നിലപാട്.

സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ നിലവിലുള്ള വരുമാന സ്രോതസ്സുകളായ റോയൽറ്റിയെയോ ലേല തുകയെയോ ഈ നിയമം ബാധിക്കുന്നില്ല.2015 മുതൽ കേന്ദ്ര സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കി വരുന്ന സുതാര്യമായ ലേല നടപടികൾ, 2023, 2025 വർഷങ്ങളിലെ ഖനന പരിഷ്കാരങ്ങൾ എന്നിവയുടെ തുടർച്ചയായാണ് ഈ പുതിയ നിയമം. കോക്കിംഗ് കോൾ (Coking Coal) പോലുള്ള സുപ്രധാന വിഭവങ്ങളെ തന്ത്രപ്രധാന ധാതുക്കളുടെ പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടുത്തിയത് സ്റ്റീൽ മേഖലയ്ക്ക് വലിയ കരുത്താകും.

‘ആത്മനിർഭർ ഭാരത്’, ‘വികസിത് ഭാരത് 2047’ എന്നീ ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് കുതിക്കുന്ന ഇന്ത്യയ്ക്ക്, ലിഥിയം, കൊബാൾട്ട്, നിക്കൽ തുടങ്ങിയ അപൂർവ്വ ധാതുക്കളുടെ ലഭ്യത ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. അനാവശ്യ നികുതി ഭാരങ്ങളും നിയമ തടസ്സങ്ങളും ഒഴിവാക്കി ഖനന മേഖലയിലേക്ക് കൂടുതൽ സ്വകാര്യ-വിദേശ നിക്ഷേപങ്ങളെ ആകർഷിക്കുക എന്ന വ്യക്തമായ സാമ്പത്തിക കാഴ്ചപ്പാടാണ് 2026-ലെ MMDR ഭേദഗതിക്ക് പിന്നിലുള്ളത്.